Potgooi Reis deur die Geskiedenis 09 Mei 2017

Maandae om 20h30  Reis deur die Geskiedenis – Aangebied deur Corrie

Vanaand bring ons hulde aan Die Boere Held Danie Theron

 

Danie Theron ons Boere Held van die Anglo Boere oorlog

Generaal Christiaan de Wet het van Danie Theron gesê: “ ’n Brawer en getrouer kommandant het ek nog nie teëgekom nie!”

’n Prokureur 
Danie Theron is op 9 Mei 1872 in Tulbagh in die Kaapkolonie gebore. Toe hy tien jaar oud was, het hy na Bethlehem in die Oranje-Vrystaat getrek om daar deur sy ouer broer versorg te word. Hy het hom as ’n onderwyser bekwaam, en het toe as ’n prokureur gepraktiseer, nadat hy sy toelatings-eksamen in 1897 met die hoogste moontlike punte geslaag het. In dieselfde jaar het hy sy eie regspraktyk in Krugersdorp gevestig.

’n Vegter
Tydens die aanloop tot die Anglo-Boereoorlog in 1899, is Danie Theron skuldig bevind op aanklag van aanranding teen mnr. W.F. Moneypenny, die redakteur van die Star-koerant. Dit was in reaksie op ’n neerhalende redaksionele artikel oor: ‘The Ignorant Dutch’.
Aangesien Moneypenny vir korter as twee maande in die land was, het Danie Theron hom oor sy vooroordeel gekonfronteer en die voorval het met ’n aanklag van aanranding in die hof geëindig. Danie het skuldig gepleit en ‘uiterste provokasie’ aangevoer. Vriende het vinnig sy boete van £20 betaal.

’n Soldaat
Danie Theron se eerste oorlogshandeling was in die Malaboch-oorlog. Sy heldemoed tydens die veldslag besorg aan hom sy Transvaalse burgerskap.

Wielrijders Rapportgangers
Selfs voordat die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, het Danie Theron die idee begin ontwikkel om fietse vir rapporte-rings- en verkenningswerk te gebruik. Kommandant-generaal Piet Joubert het Theron uitgedaag om sy standpunt, dat fietse effektief vir rapportryers gebruik kan word, te bewys deur ’n man te kies wat teen die beste perderuiter van die weermag vanaf Pretoria tot by die Krokodilrivier resies sal jaag.
Danie se vriend, Koos Jooste, het die 75 km resies gewen en Danie Theron het toestemming verkry om sy Wielrijders Rapportgangers Corps te stig. Spoedig het hy 108 manne gewerf. Hulle is in sewe afdelings verdeel, elk gelei deur sy eie luitenant wat direk aan Theron rapporteer. Elke verkenner is met ’n fiets, ’n rewolwer en ’n geweer toegerus.

Slagvaardig
Alhoewel baie van die burgers aanvanklik vir die Rapportgangers Korps op hulle fietse gelag het, het hulle gou die manne se dapperheid begin bewonder en erkenning aan die sukses van die heldedade gegee. Theron se manne is nie deur riviere, gure weer, onbegaanbare paaie, of vyandelike patrollies gestuit nie. Tydens die Slag van Talana, naby Dundee, het Theron se manne die meeste van die 246 Britse prisoniers gevange geneem.

Paardeberg
Toe generaal P.A. Cronje by Paardeberg deur generaal Roberts se magte omsingel is, het generaal De Wet, Theron uitgekies om deur die vyandelike linie te breek en te poog om ’n uitbraak van Cronje se vasgekeerde manne teweeg te bring. Theron het die vyandelike patrollies ontduik en deur die Modderrivier, wat in vloed was, geswem. Generaal Cronje het egter prontuit geweier om die Britse loopgrawe aan te val terwyl De Wet ’n kavallerie-aanval van die ander kant af loods.
In plaas daarvan het generaal Cronje en 3 919 van sy manne aan Lord Roberts oorgegee. Generaal De Wet het met leed verslag gedoen oor generaal Cronje se hardkoppigheid en sy versuim om te reageer, maar met groot waardering van Theron se moed en volhardingsvermoë gepraat.

Verkenners Korps
Dit was hierna, in Maart 1900, dat ge-neraal De Wet, Danie Theron aangestel het om sy eie verkennerskorps, Theron Verkenner Korps (TVK), saam te stel. Theron se verkenners het bestaan uit 80 ruiters wat hulle op spioenering en guerrilla-aanvalle agter vyandelike linies toegespits het.

Verwoestende doeltreffendheid
Kommandant Danie Theron was taai en selfopofferend en hy het van sy manne verwag om aan die hoogste standaarde trou te bly. Theron en sy TVK het brûe vernietig, voorraadkolonne in hinderlaag voorgelê, vyandelike artillerie uitgeskakel, treine beroof en ontspoor, en verwoesting agter vyandelike linies gesaai. Teen 7 April 1900 het die Britse opperbevelhebber, Lord Roberts reeds Danie Theron as die “langste doring in die vlees van die Britse opmars” beskryf. Roberts het ’n beloning van £1 000 vir die gevangeneming van Theron uitgeloof – lewendig of dood!

Moedig en barmhartig
Dit is noemenswaardig hoe besorg Theron oor gewonde Britse soldate was, hy het selfs sy laaste bietjie waterrantsoen met hulle gedeel. Sy manne het by hoë Christelike waardes gehou en hulle gevangenes goed behandel. Theron se manne het die Klipriviertronk stormgeloop en 69 gevangenes bevry.

Gesneuwel 
Op 5 September 1900 het hy hom by Gatsrand in ’n afdeling van Marshall’s Horse vasgeloop onderwyl hy besig was om alleen op ’n koppie, 6 km noord van die huidige Fochville, te verken. Aangesien hy drie manskappe gedood en vier gewond het, het hy onder artillerie-vuur van ses kanonne deurgeloop en gesneuwel.
Op 15 September 1900 het die TVK-manskappe die oorskot van hulle dapper kommandant opgegrawe en langs dié van sy geliefde verloofde, Hannie Neethling, herbegrawe op haar pa se plaas, Eikenhof, aan die Kliprivier.

Vereerde held
Op 28 Desember 1907 het generaal Louis Botha die Danie Theron-monument naby Potchefstroom onthul. Op 9 September 1950, is ’n monument op die plek waar Danie Theron gesneuwel het (naby die N12, tussen Johannesburg en Potchefstroom) onthul.
Die Kommando-krygskool is op 1 November 1967 in Kimberley gestig en in 1968 is dit na die Danie Theron-krygskool herdoop. Suid-Afrika se Skool vir Militêre Intelligensie is ook na Danie Theron vernoem. Die Danie Theron-monument wat buite die mi-litêre basis in Kimberley was, is na Fort Schanskop, in die buitewyke van Pretoria, verplaas.

– Bron : Juig


 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*